Sneeuw, ijzel, storm. Voor thuiszorgmedewerkers die dagelijks de weg op moeten, zijn dit geen abstracte weerberichten maar concrete risico's. Een uitglijdende collega op een bevroren stoep, een fietser die onderuit gaat op een gladde brug. Als werkgever bent u vergaand verantwoordelijk voor de veiligheid van uw medewerkers. In deze blog legt Paul Overes, adviseur bij Sovib, uit wat er in een goed slecht-weer-protocol moet staan.
De werkgeversverantwoordelijkheid reikt verder dan u denkt
Bij thuiszorgmedewerkers die in moeilijke weersomstandigheden naar cliënten moeten, vergt uw zorgplicht extra aandacht. Het is niet voldoende om te zeggen "wees voorzichtig". U moet concreet beleid hebben dat duidelijk maakt wanneer welke maatregelen gelden, hoe medewerkers zich moeten gedragen en wanneer de zorg wordt afgeschaald.
Dit beleid hoort thuis in de RI&E. Stel daarin heldere criteria op: bij welke weersomstandigheden gaat het slecht-weer-protocol in? Wanneer schaalt u de zorg af? En wie neemt die beslissing? Door dit vooraf vast te leggen, voorkomt u dat medewerkers onder druk toch de weg op gaan terwijl dat onverantwoord is.
Communiceer jaarlijks, niet pas als het sneeuwt
Een protocol dat ergens in een map ligt, beschermt niemand. Communiceer het slecht-weer-protocol jaarlijks aan alle medewerkers, bij voorkeur in de herfstmaanden voordat het eerste winterweer zich aandient. Herhaal de instructies zodra er slecht weer wordt voorspeld. En geef tijdens periodes van aanhoudend winterweer dagelijks een update over de verwachte situatie en de geldende maatregelen.
Concrete maatregelen per weertype
Een effectief slecht-weer-protocol bevat concrete maatregelen voor elk type weer. Hieronder de belangrijkste aandachtspunten.
Bij sneeuw en ijzel gaat het allereerst om het vervoer. Laat medewerkers waar mogelijk de auto nemen in plaats van de fiets. Verbied bij ijzel het fietsen. Voorzie in een vergoeding voor veilig alternatief vervoer en maak gebruik van het openbaar vervoer als dat een optie is.
Denk ook aan persoonlijke beschermingsmiddelen. Voorzie medewerkers van schoeisel met een diep profiel of geef een vergoeding voor wandelschoenen. Bij gladde wegen zijn ijzers met spikes onder de schoenen een uitkomst. En zorg voor warme, goed zichtbare kleding.
Pas daarnaast de werkorganisatie aan. Plan ruimer zodat medewerkers kunnen lopen waar fietsen of de auto geen alternatief is. Stel niet-essentiële zorg uit. Breng bij de gemeente het strooibeleid tijdig in kaart en pas hierop de routes aan. En als de situatie hierom vraagt, bijvoorbeeld bij wijdverspreide ijzel, leg de thuiszorg dan tijdelijk stil.
Bij harde wind en storm gelden andere aandachtspunten. Neem in de RI&E de grenswaarden op zoals het KNMI die hanteert. Wijs medewerkers op het gevaar van losliggende objecten bij cliënten. En vermijd routes langs bouwplaatsen, smalle paden langs het water en boomrijke gebieden.
De medewerker moet een reële keuze hebben
Een punt dat vaak over het hoofd wordt gezien: de medewerker moet voor de eigen veiligheid een reële keuze kunnen maken, zonder dat daar sancties aan verbonden zijn. Als een medewerker aangeeft dat een situatie onveilig is, moet diegene in overleg het werk tijdelijk kunnen neerleggen. Deze eigen verantwoordelijkheid bij de medewerker ontslaat u als werkgever overigens niet van uw aansprakelijkheid.
Vergeet de cliënten niet
Stel ook een communicatieplan op naar de cliënten. Informeer hen tijdig als de zorg wordt uitgesteld of afgeschaald, zodat zij zelf andere maatregelen kunnen nemen of hulp kunnen inschakelen van familie of buren.
Tot slot
De winter is in volle gang en het volgende weeralarm kan zomaar komen. Is uw slecht-weer-protocol op orde? Heeft u vragen over werkgeversaansprakelijkheid bij weergerelateerde incidenten? Neem contact op met Paul Overes via p.overes@sovib.nl. We denken graag met u mee.
Lees ook: Grip op kosten en veiligheid in het wagenpark van de thuiszorg